Żydowska Trasa Pamięci
Poleć artykuł Twojemu znajomemu

Link do strony zostanie dodany automatycznie.

Wstęp

Trasa upamiętnia miejsca naznaczone tragiczną historią okupacyjną Żydów z Bochni i jej okolic. Obejmuje 15 punktów ważnych dla rzeczywistości getta i jego mieszkańców.

W połowie marca 1941 roku okupacyjne władze niemieckie podjęły decyzję o utworzeniu w Bochni dzielnicy dla ludności żydowskiej. W obrębie getta znalazło się kilkanaście ulic zlokalizowanych w północno-wschodniej części miasta: Kowalska, Niecała, Św. Leonarda, Solna Góra, Pod Lipką, Kraszewskiego, częściowo Kolejowa, Wojska Polskiego, Poniatowskiego i Trudna; część ulic Proszowskiej, Wygody i Krzeczowskiej stanowiły tak zwaną dzielnicę mieszaną. Przesiedlanie ludności rozpoczęto 2 kwietnia 1941 roku, a zakończyć się miało po trzech dniach. W ciągu przeszło dwóch lat funkcjonowania getta, które 1 stycznia 1943 roku przemianowano na obóz pracy, przewinęło się przez nie około 15 tysięcy Żydów, z  których tylko cześć pochodziła z Bochni. Większość stanowili Żydzi wypędzeni przez Niemców z Krakowa i z okolicznych wsi, oraz przesiedleni przymusowo z takich miejscowości jak Brzesko, Krzeszowice, Mielec, Dębica i inne.

Trzy wielkie, zorganizowane przez Niemców akcje eksterminacyjne, które miały miejsce w końcu sierpnia 1942 r. (I Akcja), w listopadzie 1942 r. (II Akcja) oraz na początku września roku 1943, doprowadziły do wymordowania  ponad 14.000 Żydów poprzez wywiezienie „zdolnych do pracy” do obozów zagłady lub rozstrzelanie na miejscu (a także w Puszczy Niepołomickiej) starców, chorych, dzieci oraz ukrywających się. Przy życiu Niemcy pozostawili tylko kilkaset młodych sprawnych ludzi, których przewieziono do obozu pracy w Szebniach oraz około 150 osób, którym zlecono porządkowanie opustoszałego getta. Po jego uporządkowaniu zostali oni przerzuceni do Płaszowa lub innych obozów koncentracyjnych.

Budynek synagogi

1._Budynek_synagogi_przy_ul._Trudnej_13

W latach 1932-1937 bocheńscy Żydzi wznieśli budynek z przeznaczeniem na synagogę. Budynek ten Niemcy zdewastowali i przekształcili w fabrykę dykt i skład wyrobów stolarskich.

Czytaj więcej

Warsztaty Miejskie

2._Warsztaty_Miejskie

W latach 1941-1943 funkcjonowały w tym budynku i kilku innych Warsztaty Miejskie dające pracę ok. 3 tys. mieszkańców getta. Dzięki temu bocheńskie getto mogło istnieć do września 1943 r. Inicjatorem powstania Warsztatów był bocheński Żyd Salomon Greiwer.

Czytaj więcej

Dawna synagoga

3.Synagoga_Sadygorer_Schul_w_Bochni

W tym rejonie znajdowała się bóżnica żydowska, sprofanowana przez Niemców. Urządzono tam kuchnię dla pracowników Warsztatów Miejskich.

Czytaj więcej

Getto

4.ul._Kraszewskiego___poludniowa_granica_getta

W marcu 1941 r. Niemcy utworzyli w Bochni Żydowską Dzielnicę Mieszkaniową – getto. W wyniku trzech akcji eksterminacyjnych (VIII 1942 r., XI 1942 r. i IX 1943 r.) getto zostało zlikwidowane, jego mieszkańcy rozstrzelani lub wywiezieni do obozów w Bełżcu, Auschwitz, Płaszowie i Szebniach.


Czytaj więcej

Plac apelowy w getcie

5._Salomon_Biksen_w_rej._placu_apelowego_na_chwil_przed_mierci

1 - 4 IX 1943 r. na placu między ul. Bracką a Kowalską Niemcy zgromadzili kilka tys. pozostałych przy życiu Żydów. Chorych i starych wywieziono na zagładę do obozu

w Auschwitz, a zdrowych do obozu pracy w Szebniach. Na początku września 1943 r. rozstrzelano tu setki Żydów.


Czytaj więcej

Budynek Judenratu i więzienia

6.Odprawa_Patroli_JudenRat

W tym budynku mieściła się Rada Żydowska (Judenrat), Policja Żydowska (Judischer Ordnungsdienst) i więzienie, w którym torturowano osoby pochodzenia żydowskiego.


Czytaj więcej

Miejsce spalenia Żydów

7._ydwki_przed_rozstrzalaniem____ul._Solna_Gra 4 IX 1943 r. na końcu ul. Solna Góra-boczna Niemcy spalili zwłoki Żydów rozstrzelanych na placu apelowym getta i ok. 200 rozstrzelanych pod wysoką skarpą po przeciwnej stronie ulicy.

Czytaj więcej

Pomnik Ofiar Holocaustu

Inicjatorami i fundatorami pomnika byli: Miriam Romm, Rachel Kollender i Stowarzyszenie Bochniaków w Izraelu (2006). Pomnik autorstwa światowej sławy rzeźbiarki z Izraela - Yael Artzi. Przedstawia kamienne tablice z Dziesięciorgiem Przykazań. Przełamane na pół, zniszczone i zryte pokazują destrukcję zasad moralnych w czasie Holokaustu.

Czytaj więcej

Szpital i sierociniec

9

W budynku po przeciwnej stronie ulicy mieścił się szpital zakaźny dla mieszkańców getta, zlikwidowany 25 VIII 1942 r. Personel i pacjentów zamordowano w Puszczy Niepołomickiej (Baczków). Potem otworzono tu sierociniec dla kilkudziesięciu żydowskich dzieci, zlikwidowany w XI 1942 r. Dzieci i personel zabijano na miejscu.

Czytaj więcej

Podziemny bunkier Ackermanów

10._Dom_Ackermannow_ul._Kolejowa_7_piewszy_z_lewej

W tym miejscu w lipcu 1942 r. Niemcy zastrzelili kilkanaście osób w tym rodzinę Majera Ackermanna, bocheńskiego dorożkarza. 15 grudnia 1942 r. odkryto tu podziemny bunkier i zastrzelono ukrywających się w nim Żydów, a sam bunkier zniszczono granatami.


Czytaj więcej

Linia graniczna getta „A” i getta „B”

11._Policja_zydowska__w_bochenskim_getcie_w_tle_obecna_ul

1 I 1943 r. Niemcy utworzyli w części getta obóz pracy przymusowej (Zwangsarbeitslager), tzw. getto „A”. Pozostałą północną część (getto „B”) przeznaczyli dla niezdolnych do pracy – chorych, starszych i dzieci. Granica biegła wzdłuż obecnej ul. Galasa. Oba getta zlikwidowano 4 września 1943 r.

Czytaj więcej

Dawne koszary wojskowe

12._ZYDZI_ZGROMADZENI_NA_TERENIE_KOSZAR

Po przeciwnej stronie ulicy, 25 sierpnia 1942 r. na dziedzińcu koszar Niemcy zgromadzili ok. 3000 Żydów i wywieźli do obozu zagłady w Bełżcu.

Czytaj więcej

Cmentarz żydowski

13.jpg_pano

Cmentarz żydowski był miejscem licznych egzekucji Żydów oraz miejscem pochówku mordowanych zarówno w getcie, jak i poza nim. Został też zbezczeszczony i zdewastowany przez Niemców, którzy zniszczyli lub wywieźli wiele nagrobków.

Czytaj więcej

Dziedziniec Sądu Rejonowego

14._Budynek_sadu

10 listopada 1942 r. policjanci niemieccy przywieźli tu z więzienia w Wiśniczu 146 Żydów, w celu wysyłania do obozu zagłady. Trzech chorych, niezdolnych do transportu zastrzelili na dziedzińcu Sądu, a dwudziestu jeden na cmentarzu żydowskim.

Czytaj więcej

Cmentarz komunalny

15b._Cmentarz_komunalny_w_Bochni

W latach 1942 - 45 policja niemiecka rozstrzelała tu 500 – 600 osób pochodzenia żydowskiego i narodowości polskiej.

Czytaj więcej
BĄDŹ NA BIEŻĄCO
Wypisz się Zapisz się