Wycieczka szlakiem dworków ziemi bocheńskiej
Poleć artykuł Twojemu znajomemu

Link do strony zostanie dodany automatycznie.

Wstęp

Dwór (jak podaje Wielka Encyklopedia Powszechna PWN Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1966 s.204) jest to niewielka siedziba ziemiańska wraz z zespołem zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, występująca w Polsce od średniowiecza. Lub to dom mieszkalny, który pełnił rolę rezydencji, charakterystyczny dla mniejszych posiadłości ziemskich.

Czytaj więcej

Bochnia ul. Oracka 1

Dom nr 1 przy ul. Orackiej -  jest to klasycystyczny dworek zbudowany w 1 połowie XIX w., remontowany w 1973 r. z wyprowadzeniem dachu łamanego, czterospadowego z facjatami w miejscu pierwotnych powiek. Uwagę zwraca pełen uroku ganek z parą drewnianych kolumn wspierających trójkątny przyczółek.

Bochnia ul. Oracka 27

Dom nr 27 – jest to klasycystyczny dworek, położony przy ulicy Orackiej stojący ponad skarpą. Posiada ładny ganek z parą drewnianych kolumn wspierających czterospadowy dach, pierwotnie kryty gontem. Dom ten był własnością Ludwika Nemetza (1871-1962), urzędnika Powiatowej Kasy Oszczędności, a zarazem utalentowanego malarza, przyjaciela znanych artystów bocheńskich takich jak Marcina Samlickiego, Bogusława Serwina i Franciszka Mollo. Kilka jego prac znajduje się w zbiorach muzeum bocheńskiego, inne pozostają w rękach prywatnych.

Bochnia ul. Solna Góra 1

Murowany dworek znajdujący się na terenie dawnego folwarku bachmistrzowskiego. Jest on niemal wierną repliką bryły architektonicznej pierwotnego obiektu, który został wyburzony na początku lat 80. XX w. Tenże został zbudowany w 1. połowie XIX w. jako drewniany, konstrukcji zrębowej, póżnoklasycystyczny z czterokolumnowym gankiem drewnianym, podpierającym trójkątny szczyt. W tradycji bocheńskiej dom ten, z racji usytuowania na historycznym terenie, nazywany był „dworkiem kasztelańskim”. Mieszkał w nim wybitny geolog Gejza Bukowski (1858-1937). Początkowo był on związany z uniwersytetem wiedeńskim oraz instytucjami naukowymi monarchii austro – węgierskiej. W 1918 r. po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, został powołany na stanowisko geologa państwowego w Instytucie Geologicznym w Warszawie. Utrzymywał kontakty naukowe z wieloma uczonymi m.in. z Karolem Darwinem. Bibliografia prac naukowych Gejzy Bukowskiego obejmuje kilkadziesiąt pozycji. Są wśród nich również opracowania poświecone geologii okolic Bochni. Swoje imponujące zbiory geologiczne i bibliotekę ofiarował Uniwersytetowi Jagiellońskiemu.

Czytaj więcej

Koryznówka – Nowy Wiśnicz

Dworek „Koryznówka” wybudowany został po pożarze Wiśnicza w 1863 r. Obiekt zyskał sławę dzięki temu, iż często przebywał w nim Jan Matejko, który gościł tutaj u swojego szwagra Leonarda Serafińskiego. Budynek wzniesiony z przeznaczeniem na dom letniskowy  przez Leonarda Serafińskiego. Serafińscy nazwali dworek „Koryznówka” od nazwiska poprzedniego gospodarza tych terenów, pana Koryzny. Dom, jego wyposażenie i otoczenie zachowały się w niezmienionym stanie.

Czytaj więcej

Dwór Ledóchowskich - Lipnica Murowana

Dwór Ledóchowskich został wzniesiony w 1837 r. przez Kazimierza Bzowskiego na dzierżawionych i ostatecznie wykupionych od rządu austriackiego gruntach(część dawnej królewszczyzny lipnickiego starostwa niegrodowego). Dworek nie przypomina tradycyjnych szlacheckich dworów, jakich jeszcze wiele można spotkać w bliższej i dalszej okolicy. Jest to budynek wzniesiony w stylu neoklasycystycznym, na wzór pałaców wiejskich we Francji, murowany i piętrowy.

Czytaj więcej

Dworek Starościński w Lipnicy Murowanej

Jest to budynek barokowy, zbudowany z kamiennych bloków ze zniszczonych murów miejskich. Kamienica powstała w 1686 r. za czasów starosty Ossolińskiego . Kamienicę nazwano Dworem Starościńskim lub pańskim domem.

 

Łąkta Górna - Gmina Żegocina

Dwór w Łąkcie Górnej został wzniesiony w 1883 r. przez Armałowiczów. W latach 1871-1883 wznieśli oni w miejsce starych zabudowań folwarcznych istniejące do dziś: obszerną stodołę (1871) i trzykondygnacyjny spichlerz (1877), jeden z najciekawszych w naszej części województwa małopolskiego. Dwór został wzniesiony w 1883 r., wokół niego Armałowicze założyli park krajobrazowy. Około 1900 r. właścicielem całego majątku został doktor Klemens Rutowski, po którym przejął go jego syn Adam gospodarujący tu do 1945 r

Czytaj więcej

Dwór w Laskowej

Dwór zbudowany został w 1677 r. przez rodzinę Laskowskich. Jego właścicielami byli kolejno przedstawiciele rodów Skrzyńskich i Żochowskich herbu Brodzic. W 1929 r. dwór otrzymał Zygmunt Michałowski herbu Jasieńczyk z Dąbia k. Szczyrzyca. W 1946 r. dwór i folwark zostały przejęte przez Państwowy Fundusz Ziemski. Mieściły się tutaj urząd gminy, a w późniejszym okresie schronisko młodzieżowe. Od 1992 r. dwór jest własnością rodziny Michałowskich, która dokonała w latach 90.XX w. remontu zdewastowanego budynku. Dwór stanowi cenny przykład XVII-wiecznej barokowej siedziby ziemiańskiej  udostępnionej do zwiedzania.  Dwór w Laskowej wpisany został do rejestru zabytków decyzją A-11 z dnia 8 kwietnia 1968 r.

Zbydniów – Gmina Łapanów

W Zbydniowie znajduje się dwór, który niegdyś należał do Popielów. Pierwszy raz istnienie dworu w Zbydniowie potwierdzone zostało w inwentarzu tej wsi z 1764 r., spisanym w związku z przekazaniem go przez Stanisława Kostkę Dembińskiego, łowczego krakowskiego podstolemu litewskiemu Ignacemu Dydyńskiemu. Z zamieszczonego tam opisu wynika, iż był to obiekt niezbyt duży, alkierzowy, drewniany ale na murowanych piwnicach, a służył jako mieszkanie zarządcy folwarku. Analiza struktur ścian i sklepień owych zachowanych do dziś piwnic prowadzi do wniosku, iż powstał on na przełomie XVII i XVIII w. Rolę rządcówki pełnił również w roku 1792. Przypuszcza się, że na początku XIX w. rozbudowano go w kierunku wschodnim nadając mu zbliżoną do obecnej postać dworu o skromnych cechach klasycystycznych. Ale już kilkadziesiąt lat później,  podczas rabacji chłopskiej w 1846 r. został zdewastowany, a 4 lata później częściowo przebudowany. Wtedy to zastąpiono trzy z czterech jego drewnianych ścian magistralnych murowanymi. Być może już wtedy dwór należał do rodziny Popielów, z których wywodził się dr Michał Popiel, jeden z przedwojennych burmistrzów Bochni, w posiadaniu których pozostawał do lat osiemdziesiątych XX w.

Czytaj więcej

Tarnawa – Gmina Łapanów. Pozostałość zespołu dworsko – parkowego z XVII w. (Brama ) w Tarnawie

Jak podają źródła historyczne majątek Tarnawa za czasów Jana Długosza dziedziczył Mikołaj Skarbek i Czyemyesz hrabia Drużyna. Na przestrzeni wieków z różnych przyczyn dobra przechodziły z rąk do rąk zmieniając właścicieli. Majątek należał do Lubomirskich, Kmitów, Gąsiorowskich, Marynowskich, Rostworowskich. Do wybuchu II wojny światowej właścicielką była Zofia z Brzozowskich Wolska. Po usunięciu ostatniej właścicielki, okupanci niemieccy osadzili w majątku swoich rządców, zaś po zakończeniu wojny i parcelacji terenu obiekty objęła  Gminna Samopomoc Chłopska, później szkoła, a od roku 1947 do czasów obecnych budynki dworskie są własnością rodziny Ostafinów – Nowaków.
Na uwagę zasługuje murowana brama, znajdująca się przy wjeździe do majątku, której wiek, tak samo jak i budynku dawnego dworu, ocenia się na ok. 300 lat. Na terenie parku znajdującego się na posesji Nowaków jest 6 dębów uznanych jako pomniki przyrody.

Grabie – Gmina Łapanów

Dwór zbudowany przed 1846 r., od 1895 r. zniekształcony. Murowany, parterowy, prostokątny, dwutraktowy. Od zajazdu ganek na kolumnach, od ogrodu portyk wgłębiony z dwiema kolumnami.

 


Wieruszyce – Gmina Łapanów

Dwór znajdujący się w Wieruszycach koło Łapanowa jest jedną z trzech renesansowych siedzib ziemiańskich, jakie przetrwały do dziś między Rabą a Wisłoka  i jedyną, która zachowała swój obronny charakter. Powstał on w XVI w. (być może wzniesiony został w r. 1531 – o czym zaświadcza data umieszczona na portalu wejścia do piwnicy ) za sprawą Wieruskich herbu Szreniawa rodu Drużynitów, do których Wieruszyce należały od 1306 r. do końca XVII w. A zajął miejsce ich pierwszej tu siedziby, drewnianej lub murowanej wieży mieszkalno – obronnej, usytuowanej na jednym ze wzniesień Pogórza Wiśnickiego, ok. 60 m nad poziomem doliny rzeki Stradomki.

Czytaj więcej

Dąbrowica – Chrostowa – Gmina Łapanów

W Dąbrowicy – Chrostowej znajduje się niegdysiejszy dwór rodziny Włodków, który obecnie jest zajmowany przez Zespół Szkół Rolniczych. Historia dworu jest następująca:  Dwór zbudowany został przez Zdzisława Romana Włodka (1852-1928) po 1879 r. Zdzisław Roman, jeden z największych posiadaczy ziemskich w powiecie bocheńskim, ożeniony był z córką Jana II Goetza, właściciela browaru w Okocimiu, Zofią Albiną. Był on bardzo znaczącą postacią jako działacz polityczny i gospodarczy: poseł do sejmu galicyjskiego we Lwowie i Wiedniu, członek Rady Powiatowej, wiceprezes Towarzystwa Zaliczkowego oraz założyciel i prezes bocheńskiej Powiatowej Kasy Oszczędności. Dwór w Dąbrowicy, który wybudował otoczył kilkuhektarowym parkiem krajobrazowym ze stawem w jego południowej części, a nadto wzniósł zespół nowoczesnych, istniejących do dziś budynków gospodarczych (stajnie, chlewnie, bażanciarnię, wytwórnię sera, obory i stodoły) oraz budynek administracyjny, dom mieszkalny zarządcy w stylu dworkowym i dom ogrodnika z gankiem o trzech drewnianych słupkach.

Czytaj więcej

Zawada – Gmina Bochnia

Budynek murowany z wieku XVIII. Parterowy, prostokątny, z dachem łamanym, polskim i gankiem na dwóch kolumnach od zajazdu. Jest wprawdzie zupełnie nowy, lecz został niezwykle starannie odtworzony w 1999 r. Zrujnowany po 1945 r. obiekt, należał w XIX w. do Teodora Niwickiego, ze szlachty mazowieckiej. Przy dworze znakomicie utrzymany park z kilkudziesięcioma zabytkowymi drzewami  - pomnikami przyrody. Niedawno została otwarta tu ptaszarnia ptaków egzotycznych. W dawnych zabudowaniach podworskich znajdują się ekskluzywne apartamenty hotelowo – wypoczynkowe.

Nieprześnia – Gmina Bochnia

Dwór wraz z kompleksem parkowym wzniesiony w 1941 r. przez architekta Wacława Nowakowskiego dla swego kuzyna Stefana Sękowskiego. W czasie okupacji hitlerowskiej dwór stał się ośrodkiem życia patriotycznego, znalazło w nim schronienie wielu poszkodowanych i poszukiwanych przez Gestapo. W czasie okupacji ukrywali się w dworze Sękowskich Jan Sądel – profesor Akademii Rolniczej w Krakowie, Władysław Juryś – kapitan WP w stanie spoczynku, późniejszy więzień syberyjskich gułagów Jan Redzej, jeden z trzech uciekinierów z Oświęcimia.

Czytaj więcej
BĄDŹ NA BIEŻĄCO
Wypisz się Zapisz się