Opis projektu:
Projekt zakłada przeprowadzenie kompleksowych badań naukowych mających na celu lokalizację tzw. Bochni przedlokacyjnej, czyli osady funkcjonującej przed nadaniem praw miejskich w 1253 roku przez księcia Bolesława Wstydliwego oraz w początkowym okresie rozwoju miasta związanym z odkryciem i eksploatacją soli kamiennej.
Dotychczasowe badania archeologiczne prowadzone w obrębie bocheńskiego rynku i centrum miasta podczas realizacji prac rewitalizacyjnych nie dostarczyły dowodów na istnienie osadnictwa wcześniejszego niż XIV wiek. Odkrycia te rodzą istotne pytania dotyczące najstarszych dziejów Bochni i lokalizacji osady, która otrzymała prawa miejskie w połowie XIII wieku. Wyniki badań mogą sugerować, że obecny układ urbanistyczny miasta został ukształtowany dopiero w okresie panowania króla Kazimierza Wielkiego, podczas rozszerzania i porządkowania przywilejów miejskich, a nie bezpośrednio po lokacji dokonanej przez Bolesława Wstydliwego.
Wciąż nierozstrzygnięta pozostaje kwestia położenia pierwotnej Bochni – osady związanejz odkryciem złóż soli kamiennej, które zapoczątkowały rozwój miasta i odegrały kluczową rolę w gospodarce średniowiecznej Polski. Jednym z najbardziej prawdopodobnych miejsc lokalizacji tej osady jest obszar tzw. Ruskiego Rynku przy ul. Floris. Hipoteza ta wymaga jednak naukowej weryfikacji.
W ramach projektu planowane jest przeprowadzenie badań nieinwazyjnych z wykorzystaniem współczesnych metod archeologicznych tj. georadar, magnetometria, metoda elektrooporowa oraz elektromagnetyczne badanie przewodności gruntu, a następnie wykonanie wykopów sondażowych w miejscach wskazanych przez wyniki analiz. Pozwoli to na identyfikację ewentualnych reliktów dawnego osadnictwa, określenie chronologii odkrywanych obiektów oraz ocenę potencjału archeologicznego badanego terenu.
Realizacja projektu umożliwi potwierdzenie lub obalenie hipotezy dotyczącej lokalizacji najstarszej Bochni, a tym samym przyczyni się do poszerzenia wiedzy o początkach miasta i jego rozwoju przestrzennym. Wyniki badań będą miały znaczenie nie tylko dla środowiska naukowego, lecz również dla mieszkańców Bochni, dla których historia miasta stanowi ważny element lokalnej tożsamości i dziedzictwa kulturowego.
Zlokalizowanie najstarszej strefy osadnictwa średniowiecznego może również przyczynić się do odkrycia kilku obiektów historycznych związanych z fazą przedlokacyjną i lokacyjną, których położenie nie jest znane np.:
• warzelnia na terenie osady Dziedzina Wincentego
• drewniany kościół cysterski fundacji kś. Grzymisławy z 1248 roku
• romańska murowana świątynia fundacji ks. Bolesława Wstydliwego z 1253
• zabudowa drewniana osady lokacyjnej (1253-1360)
Dodatkowym efektem projektu będzie sporządzenie szczegółowego sprawozdania z przeprowadzonych badań. Dokument ten zostanie udostępniony publicznie na stronie internetowej Muzeum im. prof. Stanisława Fischera w Bochni, dzięki czemu wszyscy zainteresowani mieszkańcy będą mogli zapoznać się z rezultatami prac. Opracowanie zostanie wzbogacone o dokumentację fotograficzną, mapy, wyniki analiz oraz opis odkrytych obiektów i zabytków.
Ważnym elementem upowszechnienia rezultatów projektu będzie również przygotowanie artykułu naukowo-popularnego, który zostanie opublikowany na łamach „Marginaliów” – periodyku wydawanego przez Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni. Publikacja pozwoli na przedstawienie wyników badań szerszemu gronu odbiorców oraz włączenie ich do obiegu naukowego i regionalnego.
Dodatkową korzyścią płynącą z realizacji projektu będzie wstępna ocena potencjału archeologicznego badanego obszaru przed ewentualną realizacją planowanych inwestycji, w tym budowy parkingu wielopoziomowego. Pozyskane informacje pozwolą ograniczyć ryzyko związane z przyszłymi pracami budowlanymi oraz umożliwią właściwe uwzględnienie ochrony dziedzictwa kulturowego w procesach inwestycyjnych.
Dyrekcja Muzeum im. prof. Stanisława Fischera wyraziła zgodę na publikacje wyników badań oraz na przyjęcie materiału archeologicznego, który zostałby odkryty podczas badań.
Uzasadnienie:
Badania wykopaliskowe o charakterze sondażowym, dzięki wcześniejszemu rozpoznaniu metodą badań nieinwazyjnych oraz w oparciu o otwory wiertnicze, prowadzone będą wyłącznie ręcznie. Dopuszcza się użycie sprzętu mechanicznego jedynie w celu usunięcia współczesnej nawierzchni i ewentualnych współczesnych warstw nasypowych o charakterze gruzowym i budowlanym.
Przyjmuje się dla tego etapu, następującą sekwencję czynności. Oczyszczenie ręczne odsłoniętej powierzchni, następnie wydzielenie obiektów archeologicznych oraz wstępne określenie ich stratygrafii, chronologii i funkcji. Ręczna eksploracja nawarstwień kulturowych i obiektów archeologicznych, prowadzona będzie warstwami mechanicznymi o miąższości odpowiednio 5, 10, lub 20 centymetrów. W zależności od możliwości i potrzeb stosowana może być również eksploracja warstwami plastycznymi. Odsłanianie i odczyszczanie struktur murowanych i konstrukcji drewnianych, eksploracja warstw i obiektów prowadzona będzie zgodnie ze standardami prowadzenia badań archeologicznych, stanowiącymi załącznik do Wytycznych Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia 20.01.2020 r., opublikowanych w Kurierze Konserwatorskim nr 18/2020. W trakcie badań wykonana zostanie archeologiczna dokumentacja polowa eksplorowanych nawarstwień oraz obiektów w postaci dokumentacji fotograficznej i fotogrametrycznej; dokumentacji rysunkowej (rys. w skali 1:1; 1:10, 1:20, 1:50); dokumentacji opisowej. Zakłada się w razie konieczności wykonanie inwentaryzacji architektonicznej, ewentualnych analiz specjalistycznych – geomorfologia, prób C14, paleobotanicznych, dendrologicznych itp. Wykonanie inwentarza polowego pozyskanych ruchomych zabytków archeologicznych, zabytków wydzielonych, warstw, obiektów, próbek, rysunków i zdjęć. W razie konieczności przewiduje się powołanie zespołu badawczego, w skład którego wchodzić będą specjaliści innych dziedzin (architektura, historia sztuki, budownictwo itp.)
Uzgodnienia oraz konsultacje konserwatorskie w trakcie badań, odnośnie poszczególnych etapów zasięgu i sposobu badań oraz ewentualnie po ich zakończeniu co do zabezpieczenia reliktów drewnianych i murowanych przed przywróceniem terenu do stanu pierwotnego.
Konserwacja zabytków ruchomych i opracowanie materiału pozyskanego w trakcie badań, sporządzenie sprawozdania prezentującego uzyskane wyniki.
1. Badania sondażowe (szacowana powierzchnia badań 50 m2): czas realizacji 8 tyg., = 90 000 zł. brutto
• liczba pracowników fizycznych 4 os. = 44 000 zł brutto (5500 zł brutto/m)
• Pracownik techniczny = 12 000 (6000 zł brutto/m)
• Zabezpieczenie wykopów ogrodzenie terenu badań oraz szalunek wykopów w tym transport) = 20 000 zł brutto
• Sprzęt mechaniczny (koparka) otwieranie i zasypanie wykopów = 14 000 zł brutto
2. Konserwacja wstępna (mycie klejenie, podpisywanie, pakowanie) 3 os. = 18 000 zł. brutto
3. Analiza prób C14 i dendrologicznych szacunkowo 20 szt. C14 1=800 zł, Dendro 1=600 zł =
22 000 zł brutto.
4. Konserwacja zabytków wydzielonych: szacunkowo 100 szt. X 70 zł brutto = 7000 zł. brutto
5. Badania specjalistyczne zabytków wydzielonych (analizy materiałowe, metaloznawcze, szlify ceramiczne) szacunkowo 40 szt. x 450 zł. brutto = 18 000 zł. brutto
6. Opracowanie wyników badań (3 egz. papierowe + upubliczniony pdf) = 8 000 zł
Szacunkowa wartość projektu: 152 000 zł
Miasto
Turystyka
